Bolesław Książek

Świat jest piękny bo można robić ceramikę

Bolesław Książek

Bolesław Książek to jeden z najwybitniejszych polskich ceramików. Był autorem projektów i wykonawcą naczyń dekoracyjnych i użytkowych, ceramiki unikatowej, rzeźb, płyt okładzinowych, ceramicznych dekoracji architektonicznych. Jego prace znajdują się w Muzeach Narodowych w Krakowie, Gdańsku, Wrocławiu i Warszawie oraz w wielu galeriach i zbiorach prywatnych na całym świecie. Jego prace były prezentowane na 30 wystawach indywidualnych oraz ponad 60 zbiorowych. Razem z Krzysztofem Heniszem w 1966 roku zdobył złoty medal na VIII Międzynarodowym Konkursie Ceramiki Artystycznej „Gualdo Tadino” we Włoszech. W 1979 nagrodzony Dyplomem Ministra Kultury i Sztuki z osiągnięcia w kulturze.

Bolesław Książek urodził się 17 listopada 1911 roku w Romanowie niedaleko Żytomierza w hutniczej rodzinie. W roku 1930 wraz z rodziną przenosi się do Krakowa gdzie początkowo pracuje razem z ojcem w hucie szkła na ulicy Lipowej. Przed wojną dorabia malując obrazy, skrzynie i zdobiąc drobne przedmioty, które potem sprzedaje na targu. W 1941 roku rozpoczyna naukę na Wydziale Ceramiki krakowskiej Kunstgewerbeschule (przed wojną ASP) u profesora Tadeusza Szafrana jednego z najwybitniejszych przedwojennych specjalistów w tej dziedzinie. Po zamknięciu szkoły pracuje w fabryce kafli „Zdun”, jest też przez pewien czas motorniczym w tramwaju. W latach 1945 – 1951 kieruje pracownią ceramiczną Spółdzielni Artystów Plastyków w Krakowie. Jest jednym z organizatorów wystawy „Sztuka potrzebna każdemu”, która odbyła się w 1949 roku.

W 1951 z inicjatywy Franciszka Mleczki działacza społecznego zaczyna współpracę ze Spółdzielnią Pracy Rękodzieła Ludowego i Artystycznego „Kamionka” w Łysej Górze, niewielkiej miejscowości w okolicach Tarnowa. W latach 1951–1970 jest jej kierownikiem artystycznym. Do 1955 roku jest też nauczycielem w łysogórskiej szkole ceramicznej. Książek staje się twórcą stylu ceramiki wykonywanej w Kamionce. Do roku 1970 projektuje ponad 1600 wzorów talerzy, flakonów i rzeźb ceramicznych. Jest też autorem receptur setek szkliw. W 1960 roku razem z warszawskimi artystami Zygmuntem Madejskim i Krzysztofem Heniszem podejmują próbę zastosowania łysogórskiej ceramiki w architekturze. Wystawa zaprojektowanych przez nich płyt okładzinowych odbywa się na dziedzińcu Pałacu Pod Blachą Warszawie i wzbudza olbrzymie zainteresowanie. W kolejnych latach Bolesław Książek wraz z artystami tłumnie odwiedzającymi Łysą Górę tworzy dziesiątki ceramicznych kompozycji, które do dzisiaj można oglądać na wielu elewacjach i we wnętrzach budynków. Na skutek konfliktu z kierownictwem „Kamionki” w 1971 roku Książek odchodzi i zakłada własną pracownię. Tworzy obrazy i kompozycje ceramiczne zdobione szkliwami oraz szkłem. Początkowo to głównie wzory abstrakcyjne a w późniejszych latach organiczne. Nadal projektuje też mniejsze formy architektoniczne.

Bolesław Książek umiera 3 października 1994 roku w wieku 83 lat.

Bibliografia

  • Kostuch Bożena, Kolor i blask, Muzeum Narodowe w Krakowie, Kraków 2015
  • Giergoń Paweł, Mozaika warszawska, Muzeum Powstania Warszawskiego, Warszawa 2014
  • Banaś Barbara, Polski New Look, Studio Baka, Wrocław 2011
  • Gołubiew Zofia, Kostuch Bożena, Dźwigaj Czesław, W ogniu tworzone, Muzeum Narodowe w Krakowie, Kraków 2008
  • Hubner – Wojciechowska Joanna, Lata 60. Sztuka Użytkowa, Arkady, Warszawa 2014
  • Kostuch Bożena, Ceramiczny eksperyment – architektoniczne płyty okładzinowe z Łysej Góry, Rocznik Tarnowski 2011/16
  • Kostuch Bożena, Bolesław Książek – artysta ceramik, Szkło i Ceramika, Rocznik 63 (2012)
  • Kostuch Bożena, Ceramika architektoniczna w Muszynie i Złockiem, Almanach Muszyny 2007
  • Wyczesany Jerzy, Czarodziej z Łysej Góry, Brzeski Magazyn Informacyjny, kwiecień 2012
  • Kostuch Bożena, Powojenna ceramika architektoniczna w Krynicy, Almanach Muszyny 2006
  • Kostuch Bożena, „Eksperyment łysogórski” z okazji 55 rocznicy wystawy w pałacu Pod Blachą, Szkło i Ceramika 3/2015

Chciałbym bardzo podziękować Bożenie Kostuch z Muzeum Narodowego w Krakowie za pomoc przy dokumentowaniu twórczości Bolesława Książka. Jej wiedza z zakresu ceramiki architektonicznej pozwoliła mi na dotarcie do wielu realizacji i prawidłowe ich opisanie.

Marcin Sacha

„Skarby Łysej Góry” fragment Polskiej Kroniki Filmowej 41/1952

Źródło: Repozytorium Cyfrowe Filmoteki Narodowej